พิษณุโลก เป็นเมืองใหญ่ในเขตภาคเหนือตอนล่าง มากมีไปด้วยแหล่งประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และธรรมชาติของสายน้ำและป่าเขาที่สวยงามน่าท่องเที่ยว อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ ๓๗๗ กิโลเมตร
จังหวัดพิษณุโลกมีพื้นที่ประมาณ ๑๐,๘๑๕ ตารางกิโลเมตร ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาและที่ราบสลับป่าไม้ทางด้านตะวันออก นอกนั้นเป็นที่ราบลุ่มอยู่โดยทั่วไป มีแม่น้ำสำคัญคือ แม่น้ำน่านซึ่งไหลผ่านบริเวณตัวเมือง แบ่งการปกครองออกเป็น ๙ อำเภอคือ อำเภอเมือง อำเภอวังทอง อำเภอพรหมพิราม อำเภอบางระกำ อำเภอบางกระทุ่ม อำเภอนครไทย อำเภอวัดโบสถ์ อำเภอชาติตระการ และอำเภอเนินมะปราง
ประวัติศาสตร์
หลักฐานการสร้างเมืองพิษณุโลกมีมาแต่พุทธศตวรรษที่ ๑๕ สมัยขอมมีอำนาจปกครองแถบนี้ แต่เดิมมีชื่อเรียกว่า เมืองสองแคว เนื่องจากเมืองนี้ตั้งอยู่ระหว่างแม่น้ำน่าน และแม่น้ำแควน้อย หรือบริเวณที่ตั้งของวัดจุฬามณีในปัจจุบัน เมื่อประมาณ พ.ศ. ๑๙๐๐ สมเด็จพระมหาธรรมราชาลิไทแห่งกรุงสุโขทัย ได้โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเมืองมาตั้งอยู่ ณ ตัวเมืองปัจจุบัน โดยมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวง
สมัยอยุธยา เมืองพิษณุโลกทวีความสำคัญมากขึ้น เพราะเป็นเมืองกึ่งกลางระหว่างกรุงศรีอยุธยาและอาณาจักรฝ่ายเหนือ สมเด็จพระบรมไตรโลกนารถทรงปฏิรูปการปกครองและได้เสด็จมาประทับที่เมืองนี้ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๐๐๖ จนสิ้นรัชกาลใน พ.ศ. ๒๐๓๑ ช่วงนั้นพิษณุโลกเป็นราชธานีแทนกรุงศรีอยุธยานานถึง ๒๕ ปี หลังรัชสมัยของพระองค์ พิษณุโลกมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวง เป็นหน้าด่านสำคัญที่จะสกัดกั้นกองทัพพม่า เมื่อครั้งสมเด็จพระนเรศวรมหาราชดำรงฐานะพระมหาอุปราชครองเมืองพิษณุโลก ขณะนั้นไทยตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า สมเด็จพระนเรศวรมหาราชได้ทรงรวบรวมชายฉกรรจ์ชาวพิษณุโลกกอบกู้อิสรภาพชาติไทยได้ใน พ.ศ. ๒๑๒๗
ในสมัยกรุงธนบุรี พิษณุโลกเป็นสถานที่ตั้งมั่นรับศึกพม่า เมื่อครั้งกองทัพของอะแซหวุ่นกี้มาตีเมืองพิษณุโลก ใน พ.ศ. ๒๓๑๘ อะแซหวุ่นกี้ต้องเผชิญการต่อสู้อย่างทรหดกับเจ้าพระยาจักรีและเจ้าพระยาสุรสีห์ถึงขนาดต้องขอดูตัว และได้ทำนายเจ้าพระยาจักรีว่าต่อไปจะได้เป็นกษัตริย์
ในสมัยรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกได้ทรงดำริให้รื้อกำแพงเมืองพิษณุโลกเพื่อไม่ให้ข้าศึกใช้เป็นที่มั่น ครั้นถึง พ.ศ. ๒๔๓๗ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ยกฐานะเมืองพิษณุโลกขึ้นเป็นมณฑลเรียกว่า มณฑลพิษณุโลก ต่อมาเมื่อยกเลิกการปกครองแบบมณฑลแล้ว พิษณุโลกจึงมีฐานะเป็นจังหวัดเรื่อยมาจนปัจจุบัน
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดอุตรดิตถ์และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดพิจิตร
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดเพชรบูรณ์ และจังหวัดเลย
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดสุโขทัยและจังหวัดกำแพงเพชร
ระยะทางจากอำเภอเมืองพิษณุโลกไปอำเภอต่าง ๆ
อำเภอบางระกำ ๑๗ กิโลเมตร
อำเภอวังทอง ๑๗ กิโลเมตร
อำเภอวัดโบสถ์ ๓๐ กิโลเมตร
อำเภอบางกระทุ่ม ๓๕ กิโลเมตร
อำเภอพรหมพิราม ๔๐ กิโลเมตร
อำเภอเนินมะปราง ๗๕ กิโลเมตร
อำเภอนครไทย ๙๗ กิโลเมตร
อำเภอชาติตระการ ๑๓๖ กิโลเมตร

รถยนต์ จากกรุงเทพฯ ใช้ทางหลวงหมายเลข ๑ ถนนพหลโยธิน ถึงวังน้อยแล้วแยกเข้าทางสายเอเชีย หลวงหมายเลข ๓๒ ผ่านอยุธยา อ่างทอง สิงห์บุรี ชัยนาท เข้านครสวรรค์ แล้วใช้เส้นทางสาย ๑๑๗ ตรงสู่พิษณุโลก รวมระยะทาง ๓๗๗ กิโลเมตร เป็นเส้นทางที่สะดวกที่สุด หรือจากสิงห์บุรี ใช้ทางหลวงหมายเลข ๑๑ สายอินทร์บุรี-ตากฟ้า จนถึงทางหลวงหมายเลข ๑๒ สายพิษณุโลก-หล่มสัก ที่เขตอำเภอวังทอง เลี้ยวซ้ายไปอีก ๑๗ กิโลเมตร เข้าสู่พิษณุโลกรวมระยะทางประมาณ ๔๕๐ กิโลเมตร หากใช้เส้นทางที่ผ่านเพชรบูรณ์และหล่มสัก แยกซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข ๑๒ สายหล่มสัก-พิษณุโลก ระยะทางประมาณ ๑๐๐ กิโลเมตร จะผ่านแหล่งท่องเที่ยวสองข้างทางหลายแห่ง
รถโดยสาร จากสถานีขนส่งหมอชิต ๒ มีบริการรถโดยสารธรรมดา และรถโดยสารปรับอากาศไปยังพิษณุโลกตลอดวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่ บริษัท ขนส่ง จำกัด โทร. ๐ ๒๙๓๖ ๒๘๕๒ - ๖๖ หรือ www.transport.co.th และที่สถานีขนส่งพิษณุโลก โทร. ๐ ๕๕๒๔ ๒๔๓๐ รถประจำทางปรับอากาศ ติดต่อ พิษณุโลกยานยนต์ทัวร์ โทร. ๐ ๒๙๓๖ ๒๙๒๔-๕ หรือ ๐ ๕๕๒๕ ๘๖๔๗ เชิดชัยทัวร์ โทร. ๐ ๒๙๓๖ ๐๑๙๘-๙ หรือ ๐ ๕๕๒๑ ๑๙๒๒ วินทัวร์ โทร. ๐ ๒๙๓๖ ๓๗๕๓ หรือ ๐ ๕๕๒๕ ๒๖๑๗
นอกจากนี้ยังมีรถ บขส. บริการระหว่างพิษณุโลกกับจังหวัดต่าง ๆ ได้แก่ อุตรดิตถ์ แพร่ ลำปาง เชียงใหม่ สุโขทัย ตาก (แม่สอด) พิจิตร เพชรบูรณ์ และขอนแก่น ทุกวัน
รถไฟ การรถไฟแห่งประเทศไทย จัดบริการรถด่วนพิเศษ (สปรินเตอร์) รถเร็ว และรถธรรมดา จากกรุงเทพฯ ไปพิษณุโลกทุกวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร. ๑๖๙๐, ๐ ๒๒๒๐ ๔๓๓๔, ๐ ๒๒๒๐ ๔๔๔๔ สถานีรถไฟพิษณุโลก โทร. ๐ ๕๕๒๕ ๘๐๐๕ หรือ www.railway.co.th
เครื่องบิน มีเที่ยวบินระหว่างกรุงเทพฯ-พิษณุโลกทุกวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่
-การบินไทย โทร. ๑๕๖๖, ๐ ๒๖๒๘ ๒๐๐๐ www.thaiairways.com หรือสำนักงานพิษณุโลก โทร. ๐ ๕๕๒๔ ๒๙๗๑-๒
- นก แอร์ โทร. ๑๓๑๘ www.nokair.co.th หรือ สำนักงานพิษณุโลก โทร. ๐ ๕๕๓๐ ๑๐๒๖-๗