สุรินทร์ เป็นจังหวัดที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาอันยาวนานจังหวัดหนึ่ง แต่ไม่ปรากฏหลักฐานที่แน่นอนว่ามีประวัติศาสตร์ความเป็นมาอย่างไร อาศัยเพียงข้อสันนิษฐานของนักประวัติศาสตร์ นักโบราณคดี ตลอดจนคำบอกเล่าของผู้สูงอายุที่เล่าต่อ ๆ กันมา โดยเชื่อกันว่าเมืองสุรินทร์ถูกสร้างขึ้นเมื่อประมาณ ๒ , ๐๐๐ ปีล่วงมาแล้ว ในสมัยที่พวกขอมมีอำนาจอยู่ในบริเวณนี้ เมื่อขอมเสื่อมอำนาจลงเมืองสุรินทร์ได้ถูกทิ้งร้างจนกลายเป็นป่าดงอยู่นาน จนกระทั่งปี พ . ศ . ๒๓๐๖ จึงปรากฏหลักฐานว่าหลวงสุรินทรภักดี ( เชียงปุม ) ซึ่งเดิมเป็นหัวหน้าหมู่บ้านเมืองที ได้ขอให้เจ้าเมืองพิมายกราบบังคมทูลขอพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จากพระเจ้าอยู่หัวพระที่นั่งสุริยามรินทร์ ย้ายหมู่บ้านจากบ้านเมืองที มาตั้งอยู่บริเวณบ้านคูประทาย บริเวณซึ่งเป็นที่ตั้งเมืองสุรินทร์ในปัจจุบันนี้ เนื่องจากเห็นว่าเป็นบริเวณที่มีชัยภูมิเหมาะสม มีกำแพงค่ายคูล้อมรอบ ๒ ชั้น มีน้ำอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การประกอบอาชีพและอยู่อาศัย ต่อมาหลวงสิรินทรภักดีได้กระทำความดีความชอบเป็นที่โปรดปราน จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยกบ้านคูประทายเป็น เมืองประทายสมันต์ และเลื่อนบรรดาศักดิ์หลวงสุรินทรภักดี เป็นพระสุรินทรภักดีศรีณรงค์จางวาง ให้เป็นเจ้าเมืองปกครอง
ในปี พ . ศ . ๒๓๒๙ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อ เมืองประทายสมันต์ เป็น เมืองสุรินทร์ ตามสร้อยบรรดาศักดิ์ของเจ้าเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์อยู่ห่างจากกรุงเทพฯประมาณ ๔๕๗ กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ ๘ , ๑๒๔ ตารางกิโลเมตร แบ่งการปกครองออกเป็น ๑๓ อำเภอ ๔ กิ่งอำเภอ คือ
อำเภอเมืองสุรินทร์ ชุมพลบุรี ท่าตูม จอมพระ ปราสาท กาบเชิง รัตนบุรี สนม ศีขรภูมิ สังขะ สำโรงทาบ บัวเชด ลำดวน กิ่งอำเภอศรีณรงค์ กิ่งอำเภอพนมดงรัก กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์และกิ่งอำเภอโนนกิ่ง
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดร้อยเอ็ด และมหาสารคาม
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดศรีสะเกษ
ทิศใต้ ติดต่อกับราชอาณาจักรกัมพูชา
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดบุรีรัมย์
ระยะทางจากตัวเมืองไปยังอำเภอและกิ่งอำเภอต่างๆ
ลำดวน ๒๕ กิโลเมตร
จอมพระ ๒๖ กิโลเมตร
ปราสาท ๒๘ กิโลเมตร
ศีขรภูมิ ๓๒ กิโลเมตร
สังขะ ๔๙ กิโลเมตร
สนม ๕๐ กิโลเมตร
สำโรงทาบ ๕๑ กิโลเมตร
ท่าตูม ๕๒ กิโลเมตร
กาบเชิง ๕๘ กิโลเมตร
บัวเชด ๖๖ กิโลเมตร
รัตนบุรี ๗๐ กิโลเมตร
ชุมพลบุรี ๙๒ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์ ๒๒ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอศรีณรงค์ ๖๕ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอโนนนารายณ์ ๘๐ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอพนมดงรัก ๗๖ กิโลเมตร

รถยนต์ จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข ๑ ( ถนนพหลโยธิน ) แล้วแยกเข้าสู่เส้นทางหลวงหมายเลข ๒ ( ถนนมิตรภาพ ) ที่จังหวัดสระบุรีและเดินทางเข้าเส้นทางโชคชัย - เดชอุดม ( ทางหลวงหมายเลข ๒๔ ) ผ่านอำเภอนางรอง อำเภอปราสาท จากอำเภอปราสาทแยกซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข ๒๑๔ ถึงตัวเมืองสุรินทร์ รวมระยะทาง ๔๕๐ กิโลเมตร หรืออาจเดินทางจากกรุงเทพฯไปจังหวัดนครราชสีมา ต่อด้วยทางหลวงหมายเลข ๒๒๖ ผ่านอำเภอจักราช ห้วยแถลง ลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ สู่จังหวัดสุรินทร์ รวมระยะทาง ๔๓๔ กิโลเมตร
รถโดยสารประจำทาง จากกรุงเทพฯ มีรถโดยสารประจำทางออกจากสถานีขนส่งสายตะวันออกเฉียงเหนือ ถนนกำแพงเพชร ๒ ( หมอชิต ) ไปจังหวัดสุรินทร์ทุกวัน
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร . ๐ ๒๙๓๖ - ๒๘๕๒ - ๖๖ www.transport.co.th บริษัท ขนส่ง จำกัด จังหวัดสุรินทร์ โทร. ๐ ๔๔๕๑ ๑๗๕๖ บริษัท กิจการราชสีมาทัวร์ โทร. ๐ ๔๔๕๑ ๒๑๖๑ นครชัยแอร์ โทร. ๐ ๔๔๕๑ ๕๑๕๑
รถไฟ มีรถไฟออกจากสถานีรถไฟกรุงเทพฯ ( สถานีหัวลำโพง ) และสถานีบางซื่อ
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร . ๑๖๙๐ , ๐ ๒๒๒๐ ๔๓๓๔ , ๐ ๒๒๒๐ ๔๔๔๔ และสถานีรถไฟสุรินทร์ โทร . ๐ ๔๔๕๑ ๑๒๙๕ , ๐ ๔๔๕๑ ๕๓๙๓ www.railway.co.th