นครศรีธรรมราช เป็นเมืองที่มีเสน่ห์น่าไปเยือนมากเมืองหนึ่งนอกจากจะมีป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์และสวยงาม เช่นเขาหลวง หรือชุมชนพัฒนาตัวอย่างที่บ้านคีรีวง และเมืองนครฯยังเป็นแหล่งศิลปวัฒนธรรม ทั้งหนังตะลุง โนรา มีแฝงไว้ด้วยคติธรรม และเป็นเมืองพุทธในแดนใต้ พระมหาธาตุวรมหาวิหาร มรดกทางวัฒนธรรมที่เมืองนครมีอยู่ในปัจจุบันนั้นได้รับการสั่งสมความเป็นมาทางประวัติศาสตร์อันยาวนานกว่า ๑๘๐๐ ปี
ตามพรลิงค์ คือแคว้นที่เคยตั้งอยู่ที่เมืองนครศรีธรรมราชปัจจุบัน ได้รับการบันทึกอยู่ในเอกสารมิลินทปัญหาของอินเดียตั้งแต่ พุทธศตวรรษที่ ๕ และเป็นที่รู้จักกันดีในหมู่พ่อค้า จากอินเดีย จีน ตะวันออกกลาง ด้วยเป็นเมืองท่าที่สำคัญ ตั้งอยู่บนคาบสมุทรที่กั้นน่านน้ำทั้งสองด้าน จึงเหมาะที่จะเป็นเส้นทางแลกเปลี่ยนสินค้าจากทั้งสองฝั่งสมุทร และประกอบกับมีอ่าวที่เป็นท่าจอดเรือได้ พร้อมกันนั้นศาสนาพราหมณ์ก็ได้แพร่ขยายเข้ามาด้วย พบหลักฐานมากในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๑ - ๑๔
ต่อมาในพุทธศตวรรษที่ ๑๔ - ๑๖ อาณาจักรศรีวิชัยที่มีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองครหิไชยา มีอำนาจปกครองเหนือดินแดนแถบคาบสมุทร พุทธศาสนานิกายมหา ยานจึงได้แพร่เข้ามาที่แคว้นตามพรลิงค์ด้วย
เมื่อเข้าสู่พุทธศตวรรษที่ ๑๗ - ๑๘ แคว้นตามพรลิงค์รุ่งเรืองสูงสุด ผู้ครองแคว้นตั้งตนเป็นกษัตริย์ทรงนามพระเจ้าศรีธรรมาโศกราช พร้อมกันนั้นได้สถาปนาราชวงศ์ปทุมวงศ์ และแผ่อิทธิพลรวมทั้งพุทธศาสนาไปยังเมืองต่างๆในภาคใต้ จนเป็นที่ยอมรับว่านครศรีธรรมราชเป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในสมัยนั้น
เมืองนครศรีธรรมราช หรือ นครอันเป็นสง่าแห่งพระราชาผู้ทรงธรรม รุ่งเรืองอยู่ประมาณร้อยกว่าปี และเสื่อมลงเมื่อยกทัพไปตีเมืองลังกา และโจรชวาถือโอกาสเข้าปล้นเมืองถึง ๓ ครั้งประกอบกับเกิดไข้ห่าระบาด จึงเป็นเหตุให้บ้านเมืองถูกทิ้งร้าง จนกระทั่งสมัยอยุธยา ผู้คนเริ่มกลับมาตั้งบ้านเมืองใหม่อีกครั้ง และนครศรีธรรมราชได้กลายมาเป็นหัวเมืองฝ่ายใต้ของราชอาณาจักรอยุธยา
ต่อมาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ในช่วงรัชกาลที่ ๕ ได้มีการแก้ไขการปกครองหัวเมืองปักษ์ใต้ใหม่ นครศรีธรรมราชได้เปลี่ยนฐานะเป็นมณฑลนครศรีธรรมราช ในปี พ . ศ . ๒๔๓๙ จนกระทั่ง พ . ศ . ๒๔๗๕ ได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง จึงได้ยุบมณฑลนครศรีธรรมราชและเปลี่ยนมาเป็นจังหวัดนครศรีธรรมราชในปัจจุบัน
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดกับจังหวัดสุราษฎร์ธานีและอ่าวไทย
ทิศใต้ ติดกับจังหวัดพัทลุง สงขลา
ทิศตะวันออก ติดกับชายทะเลฝั่งอ่าวไทย
ทิศตะวันตก ติดกับจังหวัดตรัง และกระบี่
การเดินทางจากอำเภอเมืองนครศรีธรรมราชไปยังอำเภอต่างๆ
ขนอม ๑๐๐ กิโลเมตร
จุฬาภรณ์ ๕๐ กิโลเมตร
ฉวาง ๗๑ กิโลเมตร
เฉลิมพระเกียรติ ๒๒ กิโลเมตร
ชะอวด ๗๑ กิโลเมตร
เชียรใหญ่ ๕๒ กิโลเมตร
ถ้ำพรรณรา ๑๐๓ กิโลเมตร
ท่าศาลา ๒๘ กิโลเมตร
ทุ่งสง ๕๕ กิโลเมตร
ทุ่งใหญ่ ๑๐๒ กิโลเมตร
นาบอน ๗๒ กิโลเมตร
บางขัน ๙๔ กิโลเมตร
ปากพนัง ๓๖ กิโลเมตร
พรหมคีรี ๒๑ กิโลเมตร
พิปูน ๙๓ กิโลเมตร
พระพรหม ๗๕ กิโลเมตร
ร่อนพิบูลย์ ๓๒ กิโลเมตร
ลานสกา ๒๑ กิโลเมตร
สิชล ๖๖ กิโลเมตร
หัวไทร ๖๖ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอช้างกลาง ๕๐ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอนบพิตำ ๕๒ กิโลเมตร
การเดินทางจากนครศรีธรรมราชไปยังจังหวัดใกล้เคียง
กระบี่ ๓๓๖ กิโลเมตร
ตรัง ๑๒๓ กิโลเมตร
พัทลุง ๑๑๒ กิโลเมตร
สงขลา ๑๖๑ กิโลเมตร
สุราษฎร์ธานี ๑๓๔ กิโลเมตร

รถยนต์ เส้นทางหลวงหมายเลข ๔ กรุงเทพฯ - ประจวบคีรีขันธ์ - ชุมพร แล้วใช้ทางหลวงหมายเลข ๔๑ ผ่านสุราษฎร์ธานี - ทุ่งสง จนถึงนครศรีธรรมราช หรือถึงอำเภอพุนพิน สุราษฎร์ธานี แล้วใช้เส้นทางหลวงหมายเลข ๔๐๑ เลียบชายฝั่งทะเลไปจนถึงนครศรีธรรมราช รวมระยะทาง ๗๘๐ กิโลเมตร
รถไฟ จากสถานีรถไฟหัวลำโพง มีขบวนรถเร็ว และรถด่วน ไปนครศรีธรรมราช รวมระยะทาง ๘๓๒ กิโลเมตร สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร . ๑๖๙๐ , ๐ ๒๒๒๓ ๗๐๑๐ , ๐ ๒๒๒๓ ๗๐๒๐ หรือจองบัตรโดยสารรถไฟได้ที่ โทร . ๐ ๒๒๒๐ ๔๔๔๔ website: www.srt.or.th สถานีรถไฟนครศรีธรรมราช โทร . ๐ ๗๕๓๕ ๖๓๖๔ , ๐ ๗๕๓๔ ๖๑๒๙
รถโดยสารประจำทาง บริษัท ขนส่ง จำกัด มีบริการรถโดยสารทั้งแบบธรรมดา และปรับอากาศ ออกจากสถานีขนส่งสายใต้ ถนนบรมราชชนนี
สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร . ๐ ๒๔๓๕ ๑๑๙๙ ( รถปรับอากาศ ) และโทร . ๐ ๒๔๓๔ ๕๕๕๘ ( รถโดยสารธรรมดา ) website: www.transport.co.th สถานีขนส่งนครศรีธรรมราช โทร . ๐ ๗๕๓๔ ๑๑๒๕ อำเภอขนอม มีรถวี ไอ พี ปรับอากาศ ชั้น ๑ ขนอม - กรุงเทพฯ รถออกจากขนอม เวลา ๑๗ . ๓๐ น . และ ๑๘ . ๐๐ น . ถึงกรุงเทพฯ เวลา ๐๔ . ๐๐ น . และกรุงเทพฯ - ขนอม มีรถออกจากกรุงเทพฯ เวลา ๑๙ . ๓๐ น . และ ๒๐ . ๓๐ น . ถึงขนอม เวลา ๐๕ . ๓๐ น . และ ๐๗ . ๐๐ น . ตามลำดับ สอบถามข้อมูลได้ที่ บริษัท ทรัพย์ไพศาล จำกัด โทร . ๐ ๗๕๕๒ ๘๓๒๓
เครื่องบิน บริษัท การบินไทย จำกัด ( มหาชน ) มีเที่ยวบินไป / กลับนครศรีธรรมราชทุกวัน
สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร . ๑๕๖๖ , ๐ ๒๒๘๐ ๐๐๖๐ , ๐ ๒๖๒๘ ๒๐๐๐ website: www.thaiairways.com หรือ สำนักงานนครศรีธรรมราช โทร . ๐ ๗๕๓๔ ๒๔๙๑ , ๐ ๗๕๓๔ ๓๘๗๔ และ พีบี แอร์ (PB Air) ก็มีเที่ยวบินไป - กลับ นครศรีธรรมราช ออกทุกวันช่วงเย็น สอบถามข้อมูลได้ที่ โทร . ๐ ๗๕๓๑ ๓๐๓๐
การคมนาคมภายในตัวจังหวัด มีรถสองแถววิ่งบริการรอบเมือง และจากนครศรีธรรมราชไปสู่จังหวัดข้างเคียง สามารถเลือกใช้บริการได้ทั้งรถตู้ รถแท็กซี่ รถโดยสาร และรถไฟ