พังงา เป็นจังหวัดที่มีภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นป่าเขา มีพื้นที่ ๔ , ๑๗๐ . ๘๙๕ ตารางกิโลเมตร อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ประมาณ ๗๘๘ กิโลเมตร ชื่อของจังหวัดพังงานั้นเดิมน่าจะเรียกว่า เมืองภูงา ตามชื่อเขางา หรือเขาพังงา ซึ่งอยู่ในตัวเมืองพังงาในปัจจุบัน เมื่อตั้งเมืองขึ้นจึงเรียกกันว่า เมืองภูงา เมืองภูงานี้อาจจะตั้งชื่อให้คล้องจองเป็นคู่กับเมืองภูเก็ตมาแต่เดิมก็ได้ แต่เหตุที่เมืองภูงากลายเป็นเมืองพังงานั้น สันนิษฐานว่าน่าจะมาจากเมืองภูงาเป็นเมืองที่มีแร่อุดมสมบูรณ์จึงมีฝรั่งมาติดต่อซื้อขายแร่ดีบุกกันมาก และฝรั่งเหล่านี้คงจะออกเสียงเมืองภูงาเป็นเมือง พังงา เพราะแต่เดิมฝรั่งเขียนเมืองภูงาว่า PHUNGA หรือ PUNGA ซึ่งอาจอ่านว่า ภูงา หรือจะอ่านว่า พังงา หรือ พังกา ก็ได้
ประวัติศาสตร์เมืองพังงา
ากพงศาวดารปรากฏว่าก่อนสมัยกรุงรัตนโกสินทร์นั้น เมืองพังงาเป็นเมืองแขวงขึ้นอยู่กับเมืองตะกั่วป่า จนกระทั่งถึงสมัยรัชกาลที่ ๑ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์จึงได้ยกฐานะขึ้นเป็นเมืองเทียบเท่าเมืองตะกั่วป่า เมืองตะกั่วทุ่ง และโอนเมืองจากฝ่ายกรมท่ามาขึ้นเป็นฝ่ายกลาโหมตั้งแต่นั้นมา ต่อมาสมัยรัชกาลที่ ๓ ทรงมีพระราชดำริที่จะปรับปรุงบูรณะหัวเมืองชายฝั่งตะวันตกที่ถูกพม่าตี จึงได้แต่งตั้งข้าราชการมาเป็นเจ้าเมือง และให้ขึ้นตรงต่อกรุงเทพฯ โดยแต่งตั้งให้พระยาบริรักษ์ภูธร ( แสง ณ นคร ) เป็นเจ้าเมืองพังงาคนแรกในปี ๒๓๘๓ ต่อมาเมืองตะกั่วทุ่งถูกยุบเป็นอำเภอขึ้นกับเมืองพังงา ครั้นถึงสมัยรัชกาลที่ ๗ เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ที่ประชุมเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ตจึงมีมติให้ยุบเมืองตะกั่วป่าขึ้นกับจังหวัดพังงาด้วย ตั้งแต่ พ . ศ . ๒๔๗๔ เป็นต้นมา แรกเริ่มที่ตั้งเป็นเมืองนั้นสถานที่ราชการอยู่ที่บ้านชายค่าย ต่อมา พ . ศ . ๒๔๗๓ จึงได้มาสร้างศาลากลางจังหวัดขึ้นที่บ้านท้ายช้าง ครั้น พ . ศ . ๒๕๑๕ จึงได้สร้างศาลากลางหลังใหม่ขึ้นบริเวณหน้าถ้ำพุงช้างจนถึงปัจจุบัน
จังหวัดพังงาแบ่งการปกครองออกเป็น๘อำเภอคืออำเภอเมืองอำเภอคุระบุรีอำเภอทับปุดอำเภอกะปงอำเภอตะกั่วทุ่งอำเภอตะกั่วป่าอำเภอท้ายเหมืองและอำเภอเกาะยาว
จังหวัดพังงาแบ่งการปกครองออกเป็น ๘ อำเภอ คือ
อำเภอเมือง อำเภอคุระบุรี อำเภอทับปุด อำเภอกะปง อำเภอตะกั่วทุ่ง อำเภอตะกั่วป่า อำเภอท้ายเหมือง และอำเภอเกาะยาว
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดระนอง และจังหวัดสุราษฎร์ธานี
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดภูเก็ต และทะเลอันดามัน
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดสุราษฎร์ธานี และจังหวัดกระบี่
ทิศตะวันตก ติดต่อกับทะเลอันดามัน
การเดินทางจากอำเภอเมืองพังงาไปยังอำเภอต่าง ๆ
อำเภอตะกั่วทุ่ง ๑๒ กิโลเมตร
อำเภอทับปุด ๒๖ กิโลเมตร
อำเภอกะปง ๔๗ กิโลเมตร
อำเภอท้ายเหมือง ๕๗ กิโลเมตร
อำเภอเมืองตะกั่วป่า ๖๕ กิโลเมตร
อำเภอคุระบุรี ๑๒๕ กิโลเมตร
อำเภอเกาะยาว๑๓๘กิโลเมตร
การเดินทางจากจังหวัดพังงาไปยังจังหวัดใกล้เคียง
กระบี่ ๙๖ กิโลเมตร
ภูเก็ต ๘๗ กิโลเมตร
สุราษฏร์ธานี ๑๙๖ กิโลเมตร
ระนอง๒๒๖กิโลเมตร

รถยนต์ สามารถใช้ได้สองเส้นทางได้แก่
เส้นทางแรก จากกรุงเทพฯ ไปตามทางหลวงหมายเลข ๔ ผ่านจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร ระนอง จากนั้นจึงเข้าสู่ตัวเมืองจังหวัดพังงา รวมระยะทาง ๗๘๘ กิโลเมตร ใช้เวลาในการเดินทาง ๑๒ ชั่วโมง
เส้นทางที่สอง จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข ๔ ไปจนถึงจังหวัดชุมพร และจากจังหวัดชุมพรให้ตรงไปใช้ทางหลวงหมายเลข ๔๑ ผ่านอำเภอท่าฉาง จังหวัดสุราษฎร์ธานี แล้วแยกขวาเข้าทางหลวงหมายเลข ๔๐๑ จนถึงอำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี จากนั้นใช้ทางหลวงหมายเลข ๔๑๕ ผ่านอำเภอทับปุดเข้าสู่ตัวเมืองพังงา
รถโดยสารประจำทาง บริษัท ขนส่ง จำกัด มีรถโดยสารประจำทางปรับอากาศ กรุงเทพฯ - พังงา บริการทุกวัน ออกจากสถานีขนส่งสายใต้ ถนนบรมราชชนนี ใช้เวลาในการเดินทางประมาณ ๑๐ ชั่วโมง
สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร . ๐ ๒๔๓๕ ๕๖๐๕, ๐ ๒๔๓๔ ๗๑๙๒, ๐ ๒๔๓๓ ๙๕๒๗ และบริษัทเดินรถเอกชน คือ บริษัท ลิกไนซ์ทัวร์ โทร. ๐ ๒๔๓๕ ๕๐๑๖ สถานีพังงา ถนนเพชรเกษม ( หลังธนาคารหลวงไทย ) โทร . ๐ ๗๖๔๑ ๒๓๐๐ , ๐ ๗๖๔๑ ๒๐๑๔ www.transport.co.th
รถไฟ การรถไฟแห่งประเทศไทย มีขบวนรถไฟออกจากกรุงเทพฯ ไปลงที่สถานีพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี แล้วต่อรถโดยสารประจำทางไปจังหวัดพังงาอีกประมาณ ๒ ชั่วโมง
สอบถามรายละเอียดได้ที่ สถานีรถไฟหัวลำโพง โทร . ๑๖๙๐ , ๐ ๒๒๒๐ ๔๓๓๔, ๐ ๒๒๒๐ ๔๔๔๔ (สำรองตั๋วทางโทรศัพท์ ๓ วันขึ้นไป แต่ไม่เกิน ๖๐ วัน) หรือ www.railway.co.th
เครื่องบิน บริษัท การบินไทย จำกัด ( มหาชน ) ไม่มีเที่ยวบินบินตรงไปจังหวัดพังงา แต่สามารถใช้เส้นทางบิน กรุงเทพฯ - ภูเก็ต จากนั้นต่อรถโดยสารประจำทางไปจังหวัดพังงาประมาณ ๕๘ กิโลเมตร
สอบถามรายละเอียด โทร . ๑๕๖๖ , ๐ ๒๒๘๐ ๐๐๖๐ , ๐ ๒๖๒๘ ๒๐๐๐ สาขาภูเก็ต โทร . ๐ ๗๖๒๑ ๑๑๙๕ www.thaiairways.com และ บริษัท บางกอกแอร์เวย์ส จำกัด มีเที่ยวบินระหว่างกรุงเทพฯ - ระนอง เฉพาะวันจันทร์ พุธ ศุกร์ และอาทิตย์ วันละ ๑ เที่ยว
โดยสารประจำทางไปจังหวัดพังงา ใช้เวลาในการเดินทางประมาณ ๓ ชั่วโมง สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร . ๐ ๒๒๒๙ ๓๔๕๖ สาขาระนอง โทร . ๐ ๗๗๘๓ ๕๐๙๖ - ๗ www.bangkokair.com
นอกจากนั้นจากจังหวัดพังงา มีรถโดยสารไปยังจังหวัดต่าง ๆ คือ ภูเก็ต กระบี่ ตรัง พัทลุง หาดใหญ่ สงขลา ปัตตานี นราธิวาส สุไหง - โกลก อ ำเภอ บ้านตาขุน อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฏร์ธานี และจากอำเภอเมืองมีรถประจำทางจากตลาดไปท่าเรือท่าด่านศุลกากร ที่สามารถเช่าเรือไปอุทยานแห่งชาติอ่าวพังงาได้ด้วย