หนองคาย เมืองชายแดนริมฝั่งแม่น้ำโขง เป็นประตูสู่เมืองเวียงจันทน์ เมืองหลวงของ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ( สปป . ลาว ) โดยมีสะพานมิตรภาพไทย - ลาวเชื่อมระหว่างสองประเทศ ประวัติศาสตร์ของเมืองหนองคายเริ่มต้นเมื่อกว่า ๒๐๐ ปีเศษ พื้นที่บริเวณริมฝั่งโขงนี้เดิมเคยเป็นที่ตั้งของเมืองเล็ก ๆ ๔ เมือง คือ เมืองพรานพร้าว เมืองเวียงคุก เมืองปะโค เมืองไผ่ ( บ้านบึงค่าย ) ปัจจุบันยังพบซากโบราณสถานอยู่ตามวัดต่าง ๆ ริมแม่น้ำโขงบนเส้นทางท่าบ่อ - ศรีเชียงใหม่ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เจ้าอนุวงศ์ กษัตริย์ผู้ครองนครเวียงจันทน์ได้ตั้งตนเป็นกบฏ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดเกล้าให้เจ้าพระยาราชเทวี ยกทัพไปตีเมืองเวียงจันทน์ โดยมีท้าวสุวอธรรมา ( บุญมา ) เจ้าเมืองยโสธร และพระยาเชียงสา เป็นกำลังสำคัญในการช่วยทำศึกจนได้รับชัยชนะ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯให้ท้าวสุวอขึ้นเป็นเจ้าเมือง โดยจัดตั้งเมืองใหญ่ทางฝั่งขวาของแม่น้ำโขงคอยควบคุมพื้นที่และเลือกสร้างเมืองที่บ้านไผ่ แล้วตั้งชื่อเมืองว่า หนองคาย ตามชื่อหนองน้ำใหญ่ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกของเมือง
จังหวัดหนองคายอยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ๖๑๕ กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ ๗ , ๓๓๒ ตารางกิโลเมตร เป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ติดแม่น้ำโขงมากที่สุดเป็นระยะทาง ๓๒๐ กิโลเมตร เหมาะแก่การทำเกษตรกรรมและประมงน้ำจืด ทั้งยังเป็นเมืองท่องเที่ยวที่สำคัญ สามารถเดินทางข้ามไปเที่ยวยังฝั่งลาวได้โดยสะดวก มีวัดวาอารามและวัฒนธรรมวิถีชีวิตชาวบ้านที่น่าสนใจ โรงแรมที่พักที่สะดวกสบาย หลากหลายไปด้วยอาหารและสินค้าของฝาก ล้วนเป็นเสน่ห์ดึงดูดให้ผู้คนเดินทางมาเยือนเมืองริมโขงแห่งนี้
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับแม่น้ำโขงซึ่งเป็นพรมแดนระหว่างไทย - ลาว
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดอุดรธานี สกลนคร
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดนครพนม
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดเลย
ระยะทางจากอำเภอเมืองไปยังอำเภอต่าง ๆ
ท่าบ่อ ๔๒ กิโลเมตร
โพนพิสัย ๔๕ กิโลเมตร
ศรีเชียงใหม่ ๕๗ กิโลเมตร
ปากคาด ๙๐ กิโลเมตร
โซ่พิสัย ๙๐ กิโลเมตร
สังคม ๙๕ กิโลเมตร
บึงกาฬ ๑๓๖ กิโลเมตร
ศรีวิไล ๑๖๓ กิโลเมตร
บุ่งคล้า ๑๘๑ กิโลเมตร
พรเจริญ ๑๘๒ กิโลเมตร
เซกา ๒๒๘ กิโลเมตร
บึงโขงหลง ๒๓๘ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอสระใคร ๒๖ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอรัตนวาปี ๗๑ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอเฝ้าไร่ ๗๑ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอโพธิ์ตาก ๗๗ กิโลเมตร
ระยะทางจากหนองคายไปจังหวัดใกล้เคียง
อุดรธานี ๕๑ กิโลเมตร
เลย ๒๐๒ กิโลเมตร
สกลนคร ๒๑๐ กิโลเมตร
นครพนม ๓๐๓ กิโลเมตร

รถยนต์ จากกรุงเทพฯ ใช้ทางหลวงหมายเลข ๑ ผ่านสระบุรี แล้วเข้าทางหลวงหมายเลข ๒ ผ่านนครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี หนองคาย รวมระยะทาง ๖๑๕ กิโลเมตร
รถโดยสารประจำทาง บริษัท ขนส่ง จำกัด มีรถโดยสารประจำทางทั้งรถโดยสารธรรมดาและรถปรับอากาศไปหนองคาย ทุกวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่สถานีขนส่งหมอชิต ๒ ( จตุจักร ) โทร . ๐ ๒๙๓๖ ๒๘๕๒ - ๖๖ หรือ www.transport.co.th นอกจากนี้ ยังมีบริษัทเอกชน เช่น ๔๐๗ พัฒนา โทร . ๐ ๒๙๙๒ ๓๔๗๕ - ๘ , ๐ ๔๒๔๑ ๑๒๖๑ ชาญทัวร์ จำกัด โทร . ๐ ๒๖๑๘ ๗๔๑๘ , ๐ ๔๒๔๑ ๒๑๙๕ บารมีทัวร์ โทร . ๐ ๒๕๓๗ ๘๒๔๙ , ๐ ๔๒๔๖ ๐๓๔๕ เชิดชัยทัวร์ โทร . ๐ ๒๙๓๖ ๐๒๕๓ , ๐ ๔๒๔๖ ๑๐๖๗
รถไฟ การรถไฟแห่งประเทศไทย มีขบวนรถไฟจากกรุงเทพฯ - หนองคาย ทุกวัน ติดต่อสอบถามรายละเอียดได้ที่หน่วยบริการเดินทาง โทร . ๑๖๙๐ , ๐ ๒๒๒๐ ๔๓๓๔ , ๐ ๒๒๒๐ ๔๔๔๔ หรือ www.railway.co.th
เครื่องบิน นักท่องเที่ยวที่เดินทางโดยเครื่องบิน จะต้องไปลงที่สนามบินจังหวัดอุดรธานี จากนั้นต่อรถเข้าจังหวัดหนองคายอีก ๕๑ กิโลเมตร
สอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับตารางการบินได้ที่ บมจ . การบินไทย กรุงเทพฯ โทร . ๑๕๖๖ , ๐ ๒๒๘๐ ๐๐๖๐ , ๐ ๒๖๒๘ ๒๐๐๐ หนองคาย โทร . ๐ ๔๒๔๑ ๑๕๙๒ หรือ www.thaiairways.com
การเดินทางภายในจังหวัด
นักท่องเที่ยวสามารถใช้บริการรถเช่าของบริษัทนำเที่ยวซึ่งมีมากมายในตัวเมือง หรืออาจใช้ บริการรถสามล้อเครื่องที่เรียกกันว่า สกายแล็ป ไปยังจุดท่องเที่ยวต่าง ๆ ในตัวเมืองและใกล้เคียง เช่น ตลาดท่าเสด็จ วัดโพธิ์ชัย ศาลาแก้วกู่ และสะพานมิตรภาพไทย - ลาว
จากสถานีขนส่งหนองคาย มีรถโดยสารสายหนองคาย - เลย วิ่งผ่านอำเภอ ท่าบ่อ ศรีเชียงใหม่ สังคม และอำเภอ เชียงคาน ของ จังหวัดเลย ซึ่งเป็นเส้นทางเลียบแม่น้ำโขง ในอำเภอเหล่านี้ จะมีที่พักแบบเกสต์เฮาส์สำหรับบริการนักท่องเที่ยว
การเดินทางระหว่างจังหวัด
นอกจากรถโดยสารสายหนองคาย - กรุงเทพฯแล้ว จากสถานีขนส่งหนองคายยังมีบริการรถโดยสารสายหนองคาย - ระยอง ( มีทั้งรถปรับอากาศและธรรมดา ) รถธรรมดาสายหนองคาย - เลย หนองคาย-นครพนม และหนองคาย - อุดรธานี ติดต่อสถานีขนส่งหนองคายโทร . ๐ ๔๒๔๑ ๑๖๑๒ ส่วนรถไฟมีรถออกจากสถานีหนองคายไปยังอุดรธานี ขอนแก่น และกรุงเทพฯ วันละ๓ เที่ยว ติดต่อสถานีรถไฟหนองคาย โทร . ๐ ๔๒๔๑ ๑๕๘๒