จังหวัดชุมพร มีชื่อปรากฏมาตั้งแต่ปี พ . ศ . ๑๐๙๘ โดยมีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านของนครศรีธรรมราช ใช้รูปแพะเป็นตราเมือง เป็นเมืองในอาณาจักรฝ่ายใต้ของกรุงศรีอยุธยาในรัชสมัยแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ในสมัยรัชกาลที่ ๕ โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งเป็นมณฑลชุมพร ต่อมามีการยุบการปกครองระบอบมณฑล ชุมพรจึงมีฐานะเป็นจังหวัด
คำว่า ชุมพร สันนิษฐานว่ามีที่มาจากคำต่าง ๆ ว่า ชุมนุมพล เนื่องจากเป็นเมืองหน้าด่าน การเดินทัพไม่ว่าจะมาจากฝ่ายเหนือหรือว่าฝ่ายใต้ ล้วนเข้ามาตั้งค่ายชุมนุมพลกันที่นี่ จึงเรียกจุดนี้ว่า ชุมนุมพล ต่อมาเพี้ยนเป็น ชุมพร อีกความหมายหนึ่งอาจมาจากคำว่า ชุมนุมพร เนื่องจากประการหนึ่งในการเดินทางไปทำศึกสงครามของแม่ทัพนายกอง ตั้งแต่สมัยโบราณมา เมื่อจะเคลื่อนพลจะต้องทำพิธีส่งทัพโดยการบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ขอให้ได้รับชัยชนะในการสู้รบเป็นการบำรุงขวัญทหาร ในสถานที่ชุมนุมเพื่อรับพรเช่นนี้ ตรงกับความหมายชุมนุมพร หรือประชุมพร
แต่อีกทางหนึ่งสันนิษฐานว่า น่าจะได้มาจากชื่อพันธุ์ไม้ธรรมชาติในท้องถิ่น ได้แก่ ต้นมะเดื่อชุมพร เพราะที่ตั้งของเมืองชุมพรนั้นอยู่บนฝั่งแม่น้ำท่าตะเภา มีต้นมะเดื่อชุมพรขึ้นมากมาย ต้นมะเดื่อชุมพรจึงเป็นสัญลักษณ์ส่วนหนึ่งของตราประจำจังหวัดชุมพร
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดสุราษฎร์ธานี
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอ่าวไทย
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดระนองและสหภาพพม่า
การเดินทางจากอำเภอเมืองชุมพรไปยังอำเภอต่าง ๆ
อำเภอปะทิว ๓๐ กิโลเมตร
อำเภอท่าแซะ ๓๒ กิโลเมตร
อำเภอสวี ๔๕ กิโลเมตร
อำเภอทุ่งตะโก ๖๒ กิโลเมตร
อำเภอหลังสวน ๗๖ กิโลเมตร
อำเภอละแม ๙๕ กิโลเมตร
อำเภอพะโต๊ะ ๑๑๕ กิโลเมตร

รถยนต์
จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางพุทธมณฑล - นครปฐม - เพชรบุรี หรือ เส้นทางสายธนบุรี - ปากท่อ ( หมายเลข ๓๕ ) แล้วแยกที่อำเภอปากท่อ เข้าทางหลวงหมายเลข ๔ ( ถนนเพชรเกษม ) ผ่านจังหวัดเพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ จนถึงสี่แยกปฐมพร จากนั้นแยกซ้ายเข้าตัวเมืองชุมพรตามทางหลวงหมายเลข ๔๐๐๑ อีกประมาณ ๘ กิโลเมตร รวมระยะทางประมาณ ๔๙๘ กิโลเมตร
รถไฟ
จากสถานีรถไฟกรุงเทพ ( หัวลำโพง ) มีรถเร็ว และรถด่วนไปจังหวัดชุมพรทุกวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร . ๑๖๙๐ , ๐ ๒๒๒๐ ๔๓๓๔ สำรองตั๋ว โทร . ๐ ๒๒๒๐ ๔๔๔๔ หรือที่สถานีชุมพร โทร . ๐ ๗๗๕๑ ๑๑๐๓ www.railway.co.th
จากสถานีรถไฟธนบุรี ( บางกอกน้อย ) มีขบวนรถดีเซลรางไปจังหวัดชุมพรทุกวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร . ๐ ๒๔๑๑ ๓๑๐๒ , ๐ ๒๖๒๑ ๘๗๐๑ ต่อ ๘๒๘๕๑๐๖
รถโดยสารประจำทาง มีรถโดยสารของบริษัท ขนส่ง จำกัด (บขส.) ออกจากสถานีขนส่งสายใต้ ถนนบรมราชชนนี ไปชุมพรทุกวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร . ๐ ๒๔๓๔ ๕๕๕๗ - ๘ , ๐ ๒๔๓๕ ๑๑๙๙ และ สถานี บขส . ชุมพร ถนนท่าตะเภา โทร . ๐ ๗๗๕๐ ๒๗๒๕ , ๐ ๗๗๕๑ ๑๐๙๙ หรือ www.transport.co.th สำหรับรถโดยสารปรับอากาศเอกชน สอบถามรายละเอียดได้ที่
บริษัท โชคอนันต์ทัวร์ โทร . ๐ ๒๔๓๕ ๕๐๒๗ , ๐ ๒๔๓๕ ๗๔๒๙ สาขาชุมพร โทร . ๐ ๗๗๕๑ ๑๔๘๐ , ๐ ๗๗๕๑ ๑๗๕๗
บริษัท สุวรรณนทีทัวร์ โทร . ๐ ๒๔๓๕ ๕๐๒๑ , ๐ ๒๔๓๕ ๕๐๒๖ , ๐ ๒๔๓๕ ๕๐๓๐ สาขาชุมพร โทร . ๐ ๗๗๕๐ ๔๙๐๑, ๐ ๗๗๕๑ ๑๔๒๒ , ๐ ๗๗๕๐ ๑๕๓๕
บริษัท พัชราภรณ์ ทัวร์ โทร. ๐ ๒๘๘๔ ๕๕๕๓, ๐ ๒๘๘๔ ๕๔๕๕ สาขาชุมพร โทร. ๐ ๗๗๕๐ ๓๖๖๖, ๐ ๗๗๕๐ ๒๙๒๙,
การคมนาคมภายในจังหวัดชุมพร และจากชุมพรไปจังหวัดใกล้เคียง
รถโดยสารประจำทาง รถออกที่สถานี บขส.ชุมพรเมืองใหม่ ถนนเพชรเกษม โทร.๐ ๗๗๕๗ ๖๗๙๖, ๐ ๗๗๕๗ ๖๘๐๓
รถตู้ มีคิวรถไปยังจังหวัดและอำเภอต่าง ๆ ดังนี้
- เดินทางไปกระบี่ นครศรีธรรมราช ประจวบคีรีขันธ์ รวมทั้งอำเภอต่าง ๆ ในชุมพร ขึ้นรถที่ถนนเลียบทางรถไฟ โทร. ๐ ๗๗๕๗ ๐๕๒๒, ๐ ๑๖๕๗ ๑๑๔๘, ๐ ๔๙๙๔ ๗๗๙๘
- เดินทางไปชุมพร-สุราษฎร์ธานี หรือ ชุมพร-หลังสวน ขึ้นรถที่ชุมพร ไนท์ พลาซ่า
- เดินทางไปชุมพร-ระนอง ขึ้นรถที่ถนนท่าตะเภา โทร. ๐ ๗๗๕๗ ๐๖๔๓
รถสองแถว มีบริการรถสองแถวบริการไปแหล่งท่องเที่ยวต่าง ๆ เช่น
- หาดทุ่งวัวแล่น ขึ้นรถที่หลังตลาดเทศบาลชุมพร
- หาดทรายรี ขึ้นรถที่ข้างศาลหลักเมือง
- วิ่งรอบเมืองชุมพร เวลา ๐๘.๐๐-๑๕.๐๐ น. ขึ้นรถที่ถนนเลียบทางรถไฟ และเวลา ๑๕.๐๐-๒๑.๐๐ น.ขึ้นรถที่โรงพยาบาลชุมพร