พิจิตร เมืองพญาชาละวัน ถิ่นกำเนิดนิทานเรื่อง ไกรทอง เป็นจังหวัดที่ตั้งอยู่ทางภาคเหนือตอนล่าง มีความหมายว่า เมืองงาม ตั้งอยู่ระหว่างจังหวัดนครสวรรค์กับจังหวัดพิษณุโลก มีแม่น้ำน่านกับแม่น้ำยมไหลผ่าน ตัวเมืองอยู่ริมฝั่งแม่น้ำน่าน พิจิตรเป็นเมืองเก่าแก่ ในสมัยสุโขทัย ปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ ๑ ของพ่อขุนรามคำแหงมหาราชและในศิลาจารึกหลักที่ ๘ รัชกาลพระยาลิไท เรียกว่า “เมืองสระหลวง” ซึ่งมีสถานะเป็นหัวเมืองเอกของกรุงสุโขทัย ต่อมาในสมัยกรุงศรีอยุธยาได้เปลี่ยนชื่อเป็น เมืองโอฆบุรี ซึ่งแปลว่า เมืองในท้องน้ำ นอกจากนี้เมืองพิจิตรยังเป็นที่ประสูติของพระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยาพระองค์หนึ่งคือ สมเด็จพระศรีสรรเพชญที่ ๘ หรือ สมเด็จพระพุทธเจ้าเสือ สมัยรัตนโกสินทร์ เมืองพิจิตรเป็นเพียงเมืองขนาดเล็ก แต่ก็ยังมีเจ้าเมืองปกครองเช่นเมืองอื่นๆ เมื่อถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ ทรงโปรดให้ย้ายเมืองพิจิตรมาตั้งที่บ้านคลองเรียงซึ่งเป็นคลองขุดใหม่ ลัดแม่น้ำน่านที่ตื้นเขิน คลองเรียงจึงกลายเป็นแม่น้ำน่านไป ส่วนบริเวณเมืองพิจิตรเก่ายังปรากฏโบราณสถานอยู่หลายแห่ง ซึ่งมีอายุตั้งแต่สมัยสุโขทัยถึงสมัยอยุธยา จังหวัดพิจิตรมีเนื้อที่ ๔,๕๓๑.๐๑๓ ตารางกิโลเมตร แบ่งการปกครองออกเป็น ๙ อำเภอ ๓ กิ่งอำเภอ คือ อำเภอเมือง อำเภอสามง่าม อำเภอตะพานหิน อำเภอบางมูลนาก อำเภอโพธิ์ประทับช้าง อำเภอโพทะเล อำเภอทับคล้อ อำเภอวังทรายพูน อำเภอวชิรบารมี กิ่งอำเภอสากเหล็ก กิ่งอำเภอดงเจริญ และกิ่งอำเภอบึงนาราง
แบ่งการปกครองออกเป็น ๙ อำเภอ ๓ กิ่งอำเภอ คือ
อำเภอเมือง
อำเภอสามง่าม
อำเภอตะพานหิน
อำเภอบางมูลนาก
อำเภอโพธิ์ประทับช้าง
อำเภอโพทะเล
อำเภอทับคล้อ
อำเภอวังทรายพูน
อำเภอวชิรบารมี
กิ่งอำเภอสากเหล็ก
กิ่งอำเภอดงเจริญ
กิ่งอำเภอบึงนาราง
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดพิษณุโลก
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดนครสวรรค์
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดเพชรบูรณ์
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดกำแพงเพชรและจังหวัดนครสวรรค์
ระยะทางจากอำเภอเมืองไปยังอำเภอและกิ่งอำเภอต่างๆ
อำเภอสามง่าม ๑๘ กิโลเมตร
อำเภอโพธิ์ประทับช้าง ๒๕ กิโลเมตร
อำเภอวชิรบารมี ๒๖ กิโลเมตร
อำเภอตะพานหิน ๒๘ กิโลเมตร
อำเภอวังทรายพูน ๓๑ กิโลเมตร
อำเภอทับคล้อ ๔๔ กิโลเมตร
อำเภอบางมูลนาก ๕๐ กิโลเมตร
อำเภอโพทะเล ๖๖ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอสากเหล็ก ๒๐ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอดงเจริญ ๗๘ กิโลเมตร
กิ่งอำเภอบึงนาราง ๘๖ กิโลเมตร